Kolonoskopia bez bólu
Kraków, ul. Wadowicka 6

Rak jelita grubego to ogromne wyzwanie współczesnej medycyny. Rozwija się latami z początkowo łagodnych zmian (polipów) w sposób całkowicie podstępny i bezobjawowy. Kiedy pojawiają się pierwsze odczuwalne symptomy, choroba znajduje się już często w zaawansowanym stadium. Wczesne wykrycie i usunięcie stanów przednowotworowych to jedyna skuteczna strategia ratująca życie.

Złotym standardem pozostaje w tym przypadku kolonoskopia, będąca badaniem w pełni kompleksowym – łączy w sobie precyzyjną diagnostykę z możliwością natychmiastowego usunięcia polipa. Niestety, zgłaszalność na to badanie jest w Polsce bardzo niska z powodu lęku, poczucia wstydu i wielu szkodliwych mitów narosłych wokół procedury.

Skuteczność tej procedury opiera się na bezpośrednim przerwaniu procesu chorobowego. Przemiana łagodnego gruczolaka w złośliwego raka trwa zazwyczaj od 10 do 15 lat. Badanie endoskopowe pozwala na wczesne zlokalizowanie i bezpieczne odcięcie takich zmian, zanim w ogóle staną się zagrożeniem.

Międzynarodowe wieloletnie badanie (znane jako projekt NORDICC), którego wyniki opublikowano w prestiżowym czasopiśmie medycznym „The Lancet”, dowiodło bezsprzecznie, że w grupie pacjentów, którzy pokonali strach i faktycznie poddali się badaniu, ryzyko zachorowania na raka jelita grubego spada o blisko połowę — aż o 45 procent. Aby jednak krajowe programy profilaktyczne przynosiły masowe efekty, konieczna jest wysoka chęć udziału obywateli. Wspomniane badanie obnażyło problem psychologiczny – w Polsce z zaproszenia do darmowej ochrony skorzystało jedynie 33 procent pacjentów. Samo otrzymanie szansy nie leczy, kluczowe jest pojawienie się w gabinecie.

Wbrew potocznym wyobrażeniom, kolonoskopia nie jest bolesną operacją chirurgiczną. To rutynowy zabieg przeprowadzany bez użycia skalpela, podczas którego nowoczesny, giętki aparat wprowadzany jest przez naturalny otwór ciała pacjenta. Nie dochodzi tutaj do naruszania tkanek zewnętrznych czy rozcinania powłok brzusznych. Co więcej, sama błona śluzowa wewnątrz jelita nie posiada receptorów czuciowych reagujących na cięcie, dlatego odcinanie zlokalizowanych polipów jest całkowicie bezbolesne.

Narodowy Fundusz Zdrowia umożliwia wykonanie tego badania w sposób bezpłatny i niewymagający żadnego skierowania od lekarza rodzinnego dla osób mieszczących się w widełkach wiekowych od 50 do 65 lat (lub od 40. roku życia, jeśli w najbliższej rodzinie występowały przypadki nowotworu jelita grubego). Sama część instrumentalna procedury trwa zazwyczaj od 15 do 40 minut, po czym pacjent jest w stanie jeszcze tego samego dnia powrócić do domu.

Lęk pacjentów bardzo często opiera się na wyolbrzymianiu statystycznego ryzyka. W rzeczywistości badanie to charakteryzuje się fenomenalnym marginesem bezpieczeństwa. Oficjalne polskie rejestry medyczne pokazują, że najpoważniejsze możliwe powikłanie, jakim jest mechaniczne przedziurawienie ściany narządu, występuje zaledwie w 0,01 procenta przypadków. Poważne krwawienia po usunięciu większych zmian również należą do rzadkości i na ogół są hamowane przez lekarza od razu, jeszcze w trakcie trwania zabiegu. Większość pacjentów po opuszczeniu sali odczuwa wyłącznie przejściowe wzdęcia brzucha.

Częste obawy przed utratą intymności są dzisiaj nieuzasadnione. Nowoczesne placówki stosują zasady pełnego poszanowania godności – przed wejściem na salę pacjent zakłada specjalistyczną, jednorazową bieliznę medyczną z niewielkim wycięciem z tyłu, co całkowicie zapobiega zbędnemu obnażaniu się.

Strach przed bólem trzewnym (związanym z pompowaniem gazu do jelita) z powodzeniem rozwiązują opcje znieczulenia. Pacjenci obawiający się dyskomfortu mogą zdecydować się na głęboką sedację dożylną pod nadzorem anestezjologa. Powoduje ona krótki, głęboki sen, a pacjent nie rejestruje żadnych bodźców i po kilkunastu minutach wybudza się bez przykrych wspomnień. Eksperci onkologiczni przypominają jednym głosem: zaawansowany rak jelita grubego wiąże się z bardzo dużym cierpieniem fizycznym, które jest nieporównywalnie gorsze od jakichkolwiek mitów o dyskomforcie podczas krótkiej wizyty w gabinecie.

• Onkologia.edu.pl — Już jedna kolonoskopia zmniejsza ryzyko raka jelita grubego o 19 proc. Wyniki badania NordICC opublikowane w „The Lancet”
• Pacjent.gov.pl — Kolonoskopia – badanie, które ratuje życie
• PBP.org.pl — Powikłania (Program Badań Przesiewowych raka jelita grubego)